Vooroordelen van leraren beïnvloeden prestaties leerlingen

Sommige leerkrachten verwachten weinig van hun allochtone leerlingen. Dat is vaak niet terecht, maar het beïnvloedt hun prestaties, in negatieve zin. Vooroordelen van meester of juf hebben effect op leerlingen van allochtone afkomst, maar bijvoorbeeld ook op leerlingen met leerproblemen zoals dyslexie. Dit blijkt uit onderzoek van Linda van den Bergh en Lisette Hornstra van het Behavioral Science Institute van de Radboud Universiteit te Nijmegen.

Het onderzoek

Bij het onderzoek door Van den Bergh, waren 41 leerkrachten van basisscholen betrokken, samen met 434 leerlingen van Nederlandse, Turkse en Marokkaanse kom af. De vooroordelen van leerkrachten zijn gemeten met impliciete taken; een impliciete associatietest (IAT) en een priming taak. Dit zijn computertaken waarmee via het meten van de reactiesnelheid een houding vastgesteld kan worden. Dat levert een realistischer beeld dan antwoorden op vragenlijsten, waarbij de kans op sociaal gewenste antwoorden groot is. De leerkrachten deden de associatietest en beantwoorden daarnaast vragen over hun verwachtingen van individuele leerlingen. Verder keken de onderzoekers of de vooroordelen van leerkrachten samenhingen met de Cito-scores van de leerlingen.

Vooroordelen en verwachtingen

Allochtone leerlingen lijden onder de vooroordelen van hun leraren. Hoe sterker die vooroordelen, hoe minder hun leraren van hen verwachten. Hoe lager de verwachtingen, hoe slechter leerlingen gaan presteren op school zo blijkt uit het onderzoek. Niet is onderzocht hoe de invloed van lage verwachtingen gestalte krijgt in de les. Volgens Hornstra houdt geen enkele leraar er bewust vooroordelen op na. Uit ander onderzoek is bekend dat die lage verwachtingen via non-verbale communicatie doorwerken. Leerkrachten die een vraag stellen, wachten bij allochtone of dyslectische leerlingen bijvoorbeeld net iets minder lang op een antwoord. Zoiets gebeurt niet bewust, maar het heeft wel invloed.