Beperkt toegankelijk, nog veel mis in toegankelijkheid voor mensen met beperking

Ondanks de vele aandacht voor participatie in de samenleving van mensen met een lichamelijke beperking de afgelopen jaren, door o.a.het VN verdrag handicap, geven nog minder mensen met een fysieke beperking aan te kunnen leven zoals zij dat zelf zouden willen (Knapen et al. 2020). Waar gaat het mis? Het SCP geeft antwoord in het rapport ‘Lang niet toegankelijk. Ervaringen van Nederlanders met een lichamelijke beperking als spiegel van de samenleving’ (L, Vermeij & W. Hamelink 2021). Zij hebben hiervoor mensen met een lichamelijke beperking geïnterviewd en een analyse van beschikbare kwantitatieve data.

Het gaat dus over toegankelijkheid, maar dat is meer dan drempels alleen:
“Toegankelijkheid gaat niet alleen over fysieke of andere praktische barrières. Net als bij andere groepen die met uitsluiting te maken hebben, maken ook de barrières die mensen met een lichamelijke beperking ondervinden deel uit van een diepgewortelde maatschappelijke structuur. Ook het denken over lichamelijke beperkingen, en de voor­oordelen die bestaan over mensen met een lichamelijke beperking, vormen hiervan een belangrijk onderdeel” (pg. 8).

Praktische en sociale barriėres:

Wat maakt dat mensen met een lichamelijke beperking niet of minder vrij zijn om te gaan waar ze willen? Er worden vier terugkomende punten genoemd:

  • Afwezigheid van goede toegankelijke toiletten.
  • Slechte fysieke toegankelijkheid van veel horecagelegenheden en winkels.
  • Beperkt aantal rolstoelplaatsen in theaters, bioscopen, stadions en andere grote zalen.
  • Informatie om bezoek voor te bereiden is vaak lastig te vinden of niet actueel/precies genoeg.

“Zonder uitzondering ervaren de deelnemers aan deze studie dat zij niet gelijkwaardig
mee kunnen doen” (pg 10). Deze praktische barriėres hebben sociale gevolgen. Zo kan iemand apart of alleen komen te staan, zorgt het ervoor dat je meer opvalt, omdat het moeite kost ergens binnen te komen, en brengt het je in een afhankelijke positie als je hulp nodig hebt. Er is dus sprake van “uitsluiting en ongelijkwaardigheid in het contact met andere mensen” (pg. 13).

Naast praktische barrières worden er ook sociale barrières genoemd, hoewel hier minder openlijk over wordt gesproken. Starende blikken, botte en respectloze opmerkingen, te persoonlijke vragen, genegeerd en denigrerend behandeld worden en ongeduld en geen moeite willen doen, het komt allemaal voorbij.

Door toegankelijkheid geen prioriteit te geven en geen rekening te willen houden met de fysieke beperking van de ander, geef je de boodschap af dat de samenleving het niet belangrijk vindt dat mensen met een lichamelijke beperking kunnen deelnemen.

De praktische en sociale barriėres vragen een extra inspanning, die vaak niet wordt gezien. Zo is er vaak veel extra praktisch werk nodig om een activiteit voor te bereiden. En is er bij sociale interactie sprake van extra emotioneel werk. Er wordt dan extra moeite gedaan om vooroordelen voor te zijn of weg te nemen en de ander doen te ontspannen, en de verantwoordelijkheid wordt gevoeld dat men representatief is voor de ‘groep’ mensen met een beperking. Extra verborgen arbeid dus, terwijl veel mensen met een beperking juist al minder energie hebben.

Het juist vervoer en de broodnodige aanpassingen en hulpmiddelen blijken cruciaal, maar laten vaak lang op zich wachten. Wat in de praktijk vaak een vermoeiend, stressvol en langslepend proces is van maanden tot jaren, waarin het leven van de betreffende persoon on hold staat.

Nog veel winst te behalen

  • Om ergens te komen moet je door de openbare ruimte, maar deze openbare ruimte kent veel onvoorspelbare obstakels, denk aan afvalbakken of scooters, maar ook slechte bestrating en verre parkeergelegenheden bijvoorbeeld.
  • Kleinere winkels zijn vaak fysiek en sociaal ontoegankelijk.
  • Standaard sportvoorzieningen zijn ook vaak niet goed toegankelijk.
  • Uitgaansgelegenheden, als café, restaurant, bioscoop en theater, zijn het minst toegankelijk, deels vanwege de fysieke ontoegankelijkheid en een beperkt aantal geschikte zitplekken, maar ook door sociaal-economische factoren, uitgaan is prijzig, en doordat reizen ernaartoe veelal noodzakelijk is wat vaak weer verborgen arbeid en kosten vergt voor iemand met een fysieke beperking.

Digitale ontmoetingsplekken zijn wel goed toegankelijk, maar moeten niet als vervanging worden gezien. “Velen geven de voorkeur aan offline contact, wat door sommigen ook wordt aangeduid als ‘echt’ contact” (pg. 19).

Ervaar jij praktische en sociale barrières door een beperking? Laat het ons weten via info@bureaugelijkebehandeling.nl of de meld discriminatie knop.

Meer lezen: https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2021/06/08/lang-niet-toegankelijk

Kijktip: https://www.npostart.nl/mari-staat-op/VPWON_1321256