Hoe als overheid om te gaan met klachten over etnisch profileren

De Nationale Ombudsman heeft een onderzoek uitgebracht: ‘Verkleurde beelden. Hoe moet de overheid omgaan met klachten over etnisch profileren?’. Het rapport geeft achtergrondinformatie en handvatten aan de overheid met betrekking tot etnisch profileren en klachten over etnisch profileren.

Hieronder vind u een samenvatting van de belangrijkste conclusies:
Het volledige rapport kunt u hier lezen.

Wat je moet weten over etnisch profileren:
Etnisch profileren is om het gebruik van criteria zoals ras, huidskleur, nationaliteit, taal, geloof of afkomst bij opsporing en handhaving. Het hoeft niet bewust te zijn.
Door de feedbackloop lijkt het alsof etnisch profileren effectief is. Mensen verwijzen naar de cijfers om te beargumenteren dat etnisch profileren werkt, maar diezelfde cijfers zijn gecreëerd door etnisch profileren: “Zwarte mensen worden vaker veroordeeld, omdat zij vaker worden aangehouden. Zij worden vaker aangehouden, omdat zij vaker worden gecontroleerd. En ze worden vaker gecontroleerd omdat we hier ooit op basis van een vooroordeel mee begonnen zijn en nu dénken dat dit goed werkt. Dat is de loop ‘lus’” (pg 12-13).
Etnisch profileren is een vorm van discriminatie en dus ongewenst.

Ervaringen van burgers en meldingsbereidheid:
Uit het voor het onderzoek geopende meldpunt ervaringen etnisch profileren van de Nationale Ombudsman en verdiepende interviews blijkt dat tweederde van de zich gemelde burgers meerdere ervaringen met etnisch profileren heeft. Het idee heerst dat hun etniciteit bepaalt of ze ongelijk worden behandeld, waarbij het kan gaan om het wel of niet gecontroleerd worden of de bejegening. “Het gedrag van de ambtenaar in het contact zelf heeft invloed op het beeld dat er etnisch geprofileerd wordt. Daarnaast spelen ook eerdere ervaringen, verhalen, berichten en beelden, van familie, vrienden en media een rol.” (pg 24). De ervaring met etnisch profileren heeft veel invloed op het welzijn, de emoties, het gevoel van erbij horen en het vertrouwen in de overheid.
Er worden verhoudingsgewijs weinig klachten ingediend over etnisch profileren (75 procent dient geen klacht in). Zo wordt bijvoorbeeld gedacht dat men het niet kan winnen van de overheid en zijn er geen succesverhalen bekend. 

Ervaringen van ambtenaren en klachtbehandelaars binnen overheidsinstanties:
De aandacht binnen een overheidsinstantie voor etnisch profileren “heeft niet altijd de juiste uitwerking op de ambtenaren bij die instanties” (pg 37). Zo zijn sommigen er niet mee bekend, herkennen ze zich er niet in of gaat het voor hen juist om de impact die een klacht op henzelf heeft.
Klachtbehandelaars hebben een onafhankelijke positie binnen de overheidsinstantie, maar de behandeling kan desalniettemin beïnvloed worden door een vooringenomenheid over hoe iets is gegaan of de mening over een bepaalde collega.
Het wordt belangrijk gevonden om te leren van de klacht en dit mee te geven aan de burger die een klacht heeft ingediend. Een oordeel geven over de klacht wordt in de meeste gevallen niet als hun taak gezien.

Uitgangspunten voor het behandelen en beoordelen van een klacht over etnisch profileren
Neem de burger serieus, sta niet klaar met je oordeel maar onderzoek wat er gebeurd is en waarom dit is gebeurd, wees open en nieuwsgierig naar het gehele verhaal, bevraag elkaar en leer van elkaar en spreek elkaar aan “op gedrag dat niet past binnen hetgeen je van een behoorlijke overheid mag verwachten” (pg. 60).
Bij etnisch profileren is er sprake van omgekeerde bewijslast, dus het is aan de overheid om aan te tonen dat zij niet hebben etnisch geprofileerd. Wees als ambtenaar in de klachtbehandeling daarom kritisch en vraag door. “De burger mag verwachten dat de overheid kan uitleggen op basis waarvan hij geselecteerd is en in hoeverre etniciteit daarbij een rol heeft gespeeld” (pg. 61).

Bureau Gelijke Behandeling Flevoland en discriminatie melden:

De adviezen in het rapport van de Nationale Ombudsman hebben betrekking op de klachtbehandeling binnen de overheid. Bijvoorbeeld als er een klacht wordt ingediend tegen de politie bij de nationale ombudsman of bij de klachtencommissie van die politie zelf.

Bureau Gelijke Behandeling Flevoland is een onafhankelijke stichting die zich richt op het voorkomen & bestrijden van discriminatie. Als anti-discriminatievoorziening in de gemeenten van Flevoland kunnen wij jou o.a. ondersteunen bij je klacht over etnisch profileren of een andere vorm van discriminatie door de overheid.

Lees hier meer over de klachtbehandeling van BGBF.
Melden kan via de meldknop/het meldformulier of via de telefoon 0320-233327/036-5297670 en/of info@bureaugelijkebehandeling.nl