Gelijk Loon? ff checken

Woman INC. brengt samen met AnalitiQs de Gelijk Loon Check. Organisaties vanaf 50 werknemers krijgen hiermee inzicht in of er sprake is van ongelijk loon. Gemiddeld ligt het jaarloon van de vrouw 38% lager dan dat van de man. Tweederde van dit verschil komt doordat vrouwen minder uren werken. Dan blijft er een gemiddeld brutouurloon over dat 15% lager is dan dat van de man (CBS 2019). Dit is de Gender Pay Gap. De zogeheten loonkloof tussen vrouwen en mannen.

De Gender Pay Gap (loonkloof) en Equal Pay (gelijk loon) worden vaak door elkaar gebruikt, wat enigszins verwarrend is. Er is namelijk een wezenlijk verschil. In de loonkloof wordt niet gecorrigeerd voor o.a. opleidingsniveau, functieniveau, leeftijd, werkervaring en sector. Gelijk loon gaat uit van een gelijke beloning voor gelijk werk. Hiervoor zou er een vergelijking gemaakt moeten worden tussen het loon van de vrouw en de man met geheel overeenkomende kenmerken behalve het geslacht, waar de data voor ontbreekt. In 2016 was een gedeeltelijk gecorrigeerd loonverschil (gecorrigeerd op 20 kenmerken) licht gedaald naar 5 procent bij de overheid en 7 procent in bedrijfsleven (CBS 2018). Het Nationaal Salarisonderzoek 2019 laat ook nog steeds een negatief (gecorrigeerd) loonverschil zien voor vrouwen tot 36 jaar van 6,4% (NSO 2019). Het is dus geen generatieissue, wat we nog zouden moeten ontgroeien, zoals door sommigen wordt beargumenteerd. Of het daadwerkelijk wettelijk verboden onderscheid in beloning is (gelijk loon), blijft echter de vraag. Er kan zoals gezegd namelijk niet voor alles gecorrigeerd worden.

In Denemarken blijkt het verschil verder verklaard te worden door het krijgen van kinderen, de zogenoemde ‘child penalty’, die alleen betaald wordt door de moeder en niet door de vader (Kleven 2019). Wellicht is dat in Nederland ook zo, maar is nu alles verklaard? En zo ja, zijn we dan klaar?
Nee. WOMANINC stelt terecht “dat een deel van de loonkloof te verklaren is, betekent niet dat er niks aan gedaan moet worden! Een verklaring is namelijk niet altijd een rechtvaardiging.”
Zo is het zorgelijk dat er zo weinig vrouwen de top bereiken.
Is het vreemd dat sectoren waar vooral vrouwen in werkzaam zijn zo slecht beloond worden.
En is het op zijn minst opmerkelijk dat ook in deze moderne tijd vooral vrouwen in deeltijd gaan werken en thuisblijven voor de kinderen, het huishouden en/of mantelzorg.

Veel verklaringen hiervoor zijn terug te vinden in de genderverwachtingen, de heersende norm rond rolpatronen. Nederland is een conservatief land. Zorgen voor het kind en het huishouden wordt nog steeds aan de rol van vrouw toebedeeld, terwijl het ‘brood op de plank brengen’ verbonden is aan mannelijkheid in de heersende norm (Intermediair 2019). We hebben het hier over zeer hardnekkige rolpatronen wat onder andere de vraag met zich meebrengt hoe vrijwillig de ‘keuze’ om parttime te gaan werken daadwerkelijk is. 80% van de Nederlanders ziet 3 dagen of minder werk per week voor de vrouw met jonge kinderen als ideaal (SCP 2016) Ga daar maar eens tegenin als ‘goede moeder’.

Wat doen de regering en de politiek?
Er is in maart 2019 een initiatiefvoorstel gedaan door de PvdA, de SP, GroenLinks en 50PLUS ‘de initiatiefwet Gelijke Beloning voor Vrouwen en Mannen’ om bedrijven te verplichten tot openheid over hun beloningssysteem, zodat loonverschillen inzichtelijk en beboetbaar worden.“Organisaties met meer dan vijftig werknemers worden verplicht aan te tonen dat er bij hen sprake is van gelijk loon voor gelijk werk. Er moet een certificeringssysteem komen, waarbij het verplicht wordt iedere drie jaar cijfers aan te leveren over het salaris van de werknemers. Als er sprake is van ongelijke beloning, dan krijgt de werkgever de kans de situatie te verbeteren. Indien daar geen gevolg aan wordt gegeven volgen boetes” (Tweedekamer.nl 2019). Op dit moment dient de werknemer er nog steeds zelf achter te komen of zij eerlijk/gelijk wordt beloond, door collega’s te vragen naar hun salaris. Het ‘wat verdien jij?’ gesprek is niet bepaald een makkelijk gesprek. De Gelijk Loon Check, gesubsidieerd door het ministerie van OCW zou dit ook makkelijker maken door een actieve houding van de werkgever te vragen. Stichting van de arbeid is hiernaast bezig met het updaten van de checklist Gelijke Beloning, je verdiende loon. En de Sociaal-Economische Raad (SER) gaat een infrastructuur ontwikkelen, die bedrijven helpt met “het maken van plannen, het monitoren van de voortgang en het presenteren van de resultaten op het gebied van (gender)diversiteit”. Dit zou ook kunnen zorgen voor meer transparantie, wat ook weer bijdraagt aan onze kennis over de loonkloof en onze mogelijkheden om dit aan te pakken. Ook de Europese Commissie werkt aan een richtlijn over deze transparantie (Rijksoverheid.nl 15 juni 2020).

Lees meer over de loonkloof en ongelijke beloning en wat jij ertegen kunt doen op: https://www.womeninc.nl/thema/loonkloof/wat-jij-kan-doen/

Of ga direct naar de Gelijk Loon Check.

Andere bronnen:
CBS 2019: https://longreads.cbs.nl/dearbeidsmarktincijfers-2018/lonen-en-loonkosten/

CBS 2018: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/47/loonverschil-tussen-mannen-en-vrouwen-iets-kleiner
Intermediair 2019: https://www.intermediair.nl/collega-s-en-bazen/vrouwen-op-de-arbeidsmarkt/parttime-werken-vergroot-gender-gap
Kleven, H. 2019: https://www.henrikkleven.com/uploads/3/7/3/1/37310663/kleven-landais-sogaard_gender_feb2017.pdf
NSO 2019: https://www.intermediair.nl/acties/nationaal-salaris-onderzoek
Rijksoverheid 2020: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/06/15/kamerbrief-over-kabinetsaanpak-van-discriminatie
SCP 2016: https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2016/Emancipatiemonitor_2016
Tweedekamer.nl 2019: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?id=2019Z04407&dossier=35157