Drie weken ‘boerkaverbod’: een samenvatting

Donderdag 1 augustus, ging het gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding in:
“U mag vanaf 1 augustus 2019 geen gezichtsbedekkende kleding meer dragen in voertuigen van het openbaar vervoer en in en rondom gebouwen van het onderwijs, de zorg en de overheid. Dit betekent dat u op deze locaties geen kleding mag dragen die uw gezicht onherkenbaar maakt, zoals een integraalhelm of boerka.” 
In de volksmond is het verbod bekend als het ‘boerka-verbod’, zoals de rijksoverheid ook benoemt op haar website. [1]
Aangezien het gaat om alle vormen van gezichtsbedekkende kleding, dus ook een integraalhelm en een bivakmuts en dergelijke, is er geen sprake van mensenrechtenschending, aldus zo stelde het Europese hof voor de Rechten van Mens in onder andere een casus uit Frankrijk. Amnesty International denkt hier anders over.[2]

Verdeeldheid
De meningen zijn zeer verdeeld waar het deze nieuwe wet aangaat. Hendrik Jan Biemond van PVDA Amsterdam ging tijdens de gaypride als ‘gele boerka queen’ de straat op als protest tegen het verbod, terwijl ook binnen zijn eigen partij door sommige het verbod juist wordt toegejuicht, omdat de boerka volgens hen een symbool van onderdrukking is[3].
In Den Haag werd op 9 augustus geprotesteerd door zo’n honderd demonstranten, waarbij nikabs werden uitgedeeld aan sympathisanten. Er waren ook enkele aanhangers van de anti-islamitische beweging Pegida aanwezig, maar het bleef verder rustig. Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, benoemde al in een eerder stadium niet actief te gaan handhaven (“het verbod krijgt geen prioriteit”) en werd hierin bijgevallen door de burgemeesters van Utrecht en Rotterdam. Veel vervoerder zien het ook niet zitten om hun voertuig stil te zetten wanneer er een passagier met gezichtsbedekkende kleding instapt. Ziekenhuizen willen patiënten met gezichtsbedekkende kleding niet weigeren en zelfs politieagenten voelen ongemak bij het vooruitzicht deze vrouwen te moeten weigeren als zij aangifte komen doen[4]. Hiernaast geeft de politie aan het verbod niet als prioriteit te zien, wat in de praktijk betekent dat andere meldingen/incidenten voor zullen gaan.  Het Algemeen Dagblad[5] legt ondertussen uit dat je iemand met een boerka ‘tegen de grond mag houden’ om zo een burgerarrest uit te voeren. Over dit bericht ontstaat veel ophef en er wordt gestart met ‘#boerkabuddies’ om vrouwen met een boerka te vergezellen op straat. Er leeft namelijk angst dat hen iets zal worden aangedaan.

Gevolgen
Op 4 augustus werd een vrouw met een nikab in Nijmegen geweigerd bij een speeltuin. Het ging om een gemeentelijke speeltuin, waardoor het personeel dacht haar niet binnen te mogen laten[6]. Het verbod gaat echter alleen om overheidsgebouwen[7].

Afgelopen maandag (19-08) is in Zuid-Limburg een vrouw met een nikab voor het eerst uit het openbaar vervoer gezet door de politie na een melding van de buschauffeur. Volgens een woordvoerder van de vervoerder Arriva is het handelen van de buschauffeur ‘niet conform de richtlijnen zoals die door de ov-bedrijven zijn gecommuniceerd met alle medewerkers’. Ze zullen dit nogmaals onder de aandacht gaan brengen bij de medewerkers.

Hart van Nederland vermeldt in haar bericht hierover tevens het volgende: “De kleding mag nog wel worden gedragen op straat, maar niet bij haltes, perrons, in stationshallen en in taxi’s[8]”. Dit laatste is niet juist, op de website van rijksoverheid staat namelijk het volgende: “Het verbod op gezichtsbedekkende kleding geldt in metro’s, treinen, trams en bussen van het openbaar vervoer. In taxi’s, belbussen en (veer)boten geldt het verbod niet.” en “Het verbod geldt alleen in de voertuigen van het openbaar vervoer en niet bij haltes, op perrons of in stationshallen[9].  Hiernaast mag de kleding inderdaad ook gedragen worden op straat.

Uit statements van experts, ervaringen en de berichtgeving, kunnen ongewenste en/of onvoorziene gevolgen van het verbod, worden afgeleid: Veel zorgaanbieders zijn bang dat het verbod zorgmijden in de hand werkt en tegenstanders van het verbod verwachten dat sommige vrouwen zich (verder) zullen terugtrekken uit de maatschappij. Ook bestaat het risico dat vrouwen met een boerka of nikab op meer plekken worden geweigerd dan is bepaald in de wet en dat de veiligheid(sgevoelens) van deze vrouwen wordt aangetast.

Laat de handhaving aan politie en regering over
Bureau Gelijke Behandeling Flevoland ontmoedigt eenieder om voor eigen rechter te gaan spelen. Zoals vervoersbedrijven en zorginstellingen ook aangeven; handhaven is taak van de politie. Voor wie graag wil weten waarom je als burger zelf in de problemen kunt komen met justitie als je een burgerarrest uitvoert vanwege een boerka: lees dit artikel, want “iemand die een burgerarrest uitvoert, kan zelf een misdrijf plegen” (Chris Klomp).

Meld discriminatie:
Krijgt u te maken met discriminatie, intimidatie, islamofobie of andere ongelijke behandeling, naar aanleiding van de berichtgeving? Meld het dan via onze website.

[1]https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gezichtsbedekkende-kleding-in-de-media-boerkaverbod/vraag-en-antwoord/wat-houdt-het-gedeeltelijk-verbod-op-gezichtsbedekkende-kleding-in.
[2]https://www.amnesty.nl/wat-we-doen/themas/discriminatie/boerkaverbod
[3]https://www.ad.nl/binnenland/pvda-bedolven-onder-haatreacties-na-boerka-foto-op-canal-parade-bizar-op-naar-de-nul-zetels~a401804a/ 
[4]https://www.nu.nl/binnenland/5972077/ministerie-alternatief-voor-boerkadragers-is-in-strijd-met-de-wet.html
[5]https://www.ad.nl/binnenland/vier-vragen-beantwoord-over-het-boerka-verbod-br~a8b9ed9a/
[6]https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4803116/nikab-niqaab-boerka-boerkaverbod-nijmegen-de-leemkuil-speeltuin
[7]Wat is een overheidsgebouw: “een gebouw dat eigendom is van rijk, provincie, gemeente of waterschap
en wordt gebruikt door rijk, provincie, gemeente, waterschap, zelfstandig bestuursorgaan of adviesraad. www.rvo.nl
[8]https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/buschauffeur-zet-passagier-met-nikab-de-bus-uit/
[9]https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gezichtsbedekkende-kleding-in-de-media-boerkaverbod/vraag-en-antwoord/geldt-het-verbod-op-gezichtsbedekkende-kleding-in-het-openbaar-vervoer