Terugblik: De Democratiefabriek in Lelystad

De democratiefabriek stond van 12 t/m 21 maart in de FlevoMeer Bibliotheek Lelystad. Deze tentoonstelling van Stichting Vredeseducatie werd door Bureau Gelijke Behandeling Flevoland (BGBF) naar Lelystad gehaald, omdat veel mensen weinig zicht hebben op wat het betekent om een democratie te zijn en wat hiervoor nodig is, waaronder respect, aandacht voor minderheden, vrijheid en gelijkheid. Hoe mooi dat we gelijk een link konden maken met de verkiezingen, het ultieme voorbeeld van de democratie, die op 20 maart plaatsvonden.
De Democratiefabriek is een interactieve tentoonstelling over vrede, democratie en burgerschap. Democratie is voor de meeste mensen als water voor een vis: vanzelfsprekend. Maar dat is het niet! Democratie is mensenwerk en kan ontdekt en geoefend worden in de Democratiefabriek. Een fabriek waarin bezoekers democratie onderzoeken met machines, apparaten en gereedschappen.


(C) Fotostudio Wierd

Bezoekers in Lelystad:
26 groepen van diverse Lelystadse basis- en middelbare scholen, het praktijkonderwijs en een basisschool uit Zeewolde, zijn door de Democratiefabriek getrokken. Na schooltijd en op zaterdag kreeg de fabriek nog bezoekers van Huis voor Taal en mensen die de bibliotheek bezochten. Enkele leerlingen kwamen bijvoorbeeld nog een keer langs, omdat ze het zo leuk hadden gevonden en het aan hun familieleden wilden laten zien. De bezoekers werden in tweetallen gedeeld en elk duo begon bij een andere opdracht, zodat iedereen langs alle opdrachten komt zonder elkaar in de weg te zitten. Samenwerken was erg belangrijk. Waarom? “Omdat je democratie ook samen doet, je moet naar elkaar luisteren”(leerling). Met je routekaart liep je langs alle machines en apparaten en vulde je je antwoorden in. Thuis of op school konden de deelnemers een eigen certificaat afdrukken met hun routekaart.


(foto’s: SG de Rietlanden)

Opening 12 maart, door burgemeester Ina Adema:
Voor de officiële opening op 12 maart 2019 was de burgemeester uitgenodigd. De groep Oranje supermuizen, groep 7/8, van ’t Schrijverke kregen als voorbereiding de gastles ‘Vraag het de burgemeester’, gegeven door BGBF en vrijwilliger Baqia (student media en communicatie). In deze les leerden de leerlingen over journalistiek en het gemeentelijk bestuur, hebben ze geoefend met het stellen van vragen en vervolgens in groepjes vragen voorbereid voor de opening. Tijdens de opening werd burgemeester Ina Adema dan ook geïnterviewd door deze leerlingen. BGBF reserveerde een pagina voor hen in de Flevopost. Met foto’s gemaakt door fotostudio Wierd werden hier de vragen en antwoorden mooi in weergegeven en kregen lezers een beeld van de Democratiefabriek. De leerlingen hebben de vragen en antwoorden zelf ook op creatieve wijze verwerkt.


(C) Fotostudio Wierd

Samenwerkingsproject:
De Democratiefabriek was niet alleen een samenwerking met FlevoMeer Bibliotheek Lelystad, maar ook met Landstede MBO Lelystad. In de fabriek zijn natuurlijk begeleiders nodig, mensen die de bezoekers kunnen helpen en ondersteunen. Hoe mooi is het dan, dat er op Landstede Lelystad een hele lading studenten pedagogisch werk/onderwijsassistenten zitten, die hier een leuke rol in kunnen vervullen. Uiteindelijk hebben alle derdejaars en een deel van de tweedejaars studenten meegeholpen. Zij kregen net als de BGBF vrijwilligers een training in de fabriek op de maandag na het opbouwen van de tentoonstelling. Hierna wisselden ze elkaar af en begeleidden ze in twee- en drietallen elk 2 klassen, samen met een BGBF medewerker. Ook de studenten hebben op deze wijze geleerd door te doen; ze hebben geleerd over democratie en praktijkervaring opgedaan het begeleiden van leerlingen.

Ervaringen van de begeleiders:
Aan de studentbegeleiders was gevraagd in het logboek over elke groep een evaluatie te schrijven over het taalniveau, de samenwerking en de motivatie, met enkele opvallende uitspraken of reacties. Over het algemeen vonden de student-begeleiders de groepen zeer enthousiast en waren ze tevreden over de samenwerking van de duo’s. Het taalniveau vonden ze soms te moeilijk, omdat de leerlingen niet alles begrepen, maar in de meeste groepen sloot het niveau wel aan. Ze geven aan het zelf een leuke manier te vinden om kinderen te leren over geschiedenis, want op speelse wijze wordt het aantrekkelijk gemaakt om te leren. Het waren volgens hen interessante vragen en het was heel actief.

Reacties van leerlingen, docenten en andere bezoekers:
De leerlingen waren over het algemeen erg enthousiast over de tentoonstelling. Ze gingen meteen en serieus aan de slag, met ook heel veel lol. Eigenlijk leren ze heel veel, zonder dat ze doorhebben dat ze aan het leren zijn, omdat ze aan van alles mogen draaien, knopjes mogen indrukken en gewichten mogen verplaatsen. Zo krijgen ze ongemerkt een hele hoop informatie binnen. De nadruk lag op het vormen van een eigen mening, het uitspreken van die mening, naar elkaar luisteren en hier met elkaar over in gesprek gaan. Eén leerling zij hier aan het einde bijvoorbeeld over: “We hebben meer over elkaar geleerd, we hebben elkaars mening beter leren kennen. Het was leuk om zo samen te werken”. Veel leerlingen gaven verder aan: “Het was leuker dan verwacht”“De opdrachten waren leuk om te doen en interessant” en “Mogen we hier langer blijven…please..?”
Ze leerden:“Mijn mening telt”, “Je moet echt nadenken over wat je ervan vindt”, “wat democratie en dictatuur betekenen”, “Wat een zondebok is”.

De begeleiders liepen rond en gingen hier en daar in gesprek met leerlingen. Zo werd er bij opdracht 4 gevraagd of je zelf wel een was gediscrimineerd. Een islamitische leerling uit groep 8 vertelde toen bijvoorbeeld: “Toen ik zei, ik ga naar mijn kamer vroeg hij: wat ga je doen dan? Een bom maken ofzo?” Dit vond de leerling erg kwetsend. Bij de vragen over de WOII werd aan leerlingen gevraagd welke vrijheid zij absoluut niet zouden willen opgeven. Opvallend veel leerlingen vulden hier ‘naar de slager gaan’ in (1 van de dingen die Joden in de WOII niet meer mochten). “ik kan niet zonder kipnuggets” verklaarde een meisje haar keuze. Bij een andere opdracht hadden de leerlingen een discussie over keuzevrijheid, want mag je met het syndroom van down zelf kiezen naar welke school je gaat? De ene leerling vond dat je hier alle vrijheid in zou moeten hebben, de ander zei hierop dat je dan wel gepest zou worden. Uiteindelijk kwamen ze er allebei op uit dat het wel jouw keuze moet zijn, als je maar begrijpt waarvoor je kiest. Een ander duo was aan het discussiëren over boeken. Want “Natuurlijk mag je zelf kiezen welke boeken je koopt/leuk vindt!”. Als je verderop in de tentoonstelling dezelfde vraag krijgt met als voorbeeld ‘Mein Kampf’ (waarbij de begeleiders overigens wel het boek moeten uitleggen), blijken de meningen echter weer wat meer verdeeld.


(Foto’s: Laetare Lelystad)

De docenten/leerkrachten en ouders die waren meegekomen met de klas waren ook enthousiast:
“De Democratiefabriek was leuk voor alle leerlingen, het was passend bij hun leeftijd en interesses” (Lepelaar Lelystad).
“De werkvormen en opdrachten waren erg motiverend en sloten aan op de lessen” (leerkracht basisschool).
“Ze waren een uur lang echt geconcentreerd bezig” (leerkracht basisschool).
Eén ouder sprak BGBF buiten nog aan, ze vond het bijzonder hoe rustig (en geboeid) de leerlingen in de fabriek zijn bezig geweest.
“Het was aansprekend en divers en alle leerlingen waren actief bezig. Het zou voor alle Flevolandse scholen moeten zijn.” zegt de leerkracht van Christiaan Huygens Zeewolde.